De Bondgenoot

INNERLIJK PASEN

Pasen is een heftig gebeuren. Twee werelden botsen tegen elkaar: leven en dood, liefde en afwijzing, neergang en opstanding, Godverlatenheid en een nieuwe Geest, uiterlijkheid en innerlijkheid, een donker buiten en verlicht binnen.

De kerk gaat daar een beetje wonderlijk mee om. De donkere feitelijke lijdensweg krijgt veel aandacht. In Zuid Europa is het op veel plaatsen een ontroerend volksgebeuren dat met passie - een combinatie van lijden en minnen - gevierd wordt. Tot en met het kruis kunnen we erbij zijn, invoelen (bij de protestanten niet zo populair) en compassie hebben. Dan houdt het op. Na Goede Vrijdag wordt het stil. Dan weten we het niet meer. De kerk zegt: stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw, maar als dan op Paasmorgen de kerkdeuren open gaan, komt de kerk met de boodschap: De Heer is waarlijk opgestaan. Dat mogen we dan geloven, maar daar komt niemand bij. Het blijft in de feitelijkheid, dus in de uiterlijkheid hangen. De spanning valt weg. Het moet goed zijn zo. De kerk rekent met een opgestane Heer, maar waar is de Opstanding?

Kort gezegd: Er is geen uiterlijke opstanding, geen opstanding als feit, als mededeling, als iets wat je geloven moet of mag. Jezus staat niet op uit zijn graf. Toch is hij daar niet te vinden; daar zijn de Evangeliën duidelijk in. Het lege graf maakt duidelijk dat de Gekruisigde in mensen woont. De vermoorde Messias staat op in zijn leerlingen. Het wonder van Pasen is ten diepste het wonder van de leerlingen die de fakkel van hun leermeester overnemen en radicaler nog dan Jezus zelf, de wereld inbrengen. Zij verwerpen opstandig de dood van hun Meester en ervaren zijn levende aanwezigheid binnen henzelf. Dat is Opstanding. Dat is Pasen.

De opstandingsverhalen kunnen m.i. alleen zo verstaan worden. Als uiterlijke verslagen spreken zij elkaar tegen. Niet omdat het bedenksels zijn, maar omdat zij geen uiterlijke verslagen zijn. Als expressie van innerlijke ‘aanwezigheidservaringen’ bevestigen deze verhalen elkaar.

Ik heb daar een Epos over geschreven. Een verdichte vorm van het drama, dat de wereldgeschiedenis heeft veranderd. Ik ben in de huid van Maria van Magdala, Petrus, Judas en omstanders gekropen. Hun antwoord op de dood van hun Meester, was duidelijk geen overgave en berusting, maar opstandigheid. Opstanding is een innerlijke ervaring. De hemel gaat open en bevestigt hun opstandigheid met een ervaring van de Levende. Het geeft hun de geestelijke kracht de dood tegen te spreken, het kruisgebeuren te overstijgen en de boodschap van liefde te radicaliseren. Dit proces heb ik verwoord. Het voelt goed, het klopt.

Stephen Boonzaaijer

theoloog en psycholoog.

Het Paasepos is verschenen bij uitgeverij Strandt.